Tag Archives: ameryka

Języki Ameryki

Wśród 500 milionów osób, dla których język hiszpański jest językiem ojczystym, aż 350 to mieszkańcy Ameryki Łacińskiej. Czym różni się używany przez nich język hiszpański od tego z Półwyspu Iberyjskiego? Hiszpański hiszpańskiemu nierówny, a języki Ameryki Łacińskiej to temat rzeka, dlatego poniżej przedstawiamy te ciekawsze i bardziej charakterystyczne trendy.

Group of Latin people smiling - isolated over a white backgroundAmeryka Łacińska jest niczym językowa gąbka, chłonąca zapożyczenia i przyjmująca wpływy innych języków. Najpierw konkwistadorzy przywieźli ze sobą język hiszpański i portugalski, a następnie języki te znalazły się pod wpływem zarówno wewnętrznym (mieszanie się z językami rodzimymi) jak i  zewnętrznym (wpływy językowe kolejnych grup imigrantów z różnych części świata). Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo z USA, do języka Ameryki Łacińskiej weszły liczne zapożyczenia angielskie, podczas gdy w Hiszpanii są one odrzucane. Hiszpanie nie używają  nawet słów, które już od dawna zadomowiły się w całej Europie. „Ok” to u nich “vale”, “Spiderman” to “El Hombre Arańa”, “hot dog” to “perrito caliente”, a “email” to “correo electronico”.
W Ameryce Łacińskiej natomiast często możemy spotkać tzw. spanglish, czyli nieoficjalny język, który powstał w wyniku mieszania języka angielskiego z hiszpańskim.

Zarówno ze względu na różnorodne wpływy jak i wielką powierzchnię Ameryki Łacińskiej, występuje na jej obszarze niezliczona liczba dialektów. Oto kilka najciekawszych i najbardziej charakterystycznych:

Hiszpański amazoński: Na obszarze Amazonii dominujący wpływ na język mają zwroty i wyrażenia związane z florą, fauną i ich oddziaływaniem na życie człowieka oraz odwrotnie.

Hiszpański boliwijski: W Boliwii regionalizmy występują szczególnie w języku mówionym i są charakterystyczne dla departamentu Santa Cruz de la Sierra. W kraju wciąz żywe są języki Indian Keczua i Ajmara. W sumie oprócz urzędowego hiszpańskiego występuje tu 36 języków lokalnych. Stąd duża część Boliwijczyków jest kilkujęzyczna.

Hiszpański karaibski: Usłyszeć w nim można wpływy europejskich dialektów języka hiszpańskiego – andaluzyjskiego i kanaryjskiego oraz języków afrykańskich. Używany jest na Kubie, Dominikanie, w Puerto Rico jak również na wybrzeżu oraz w głębi Wenezueli, północnej Kolumbii oraz większości Panamy. To własnie ten dialekt jest najczęściej słyszany w Miami, Nowym Jorku oraz …wśród piosenkarzy salsy.

Hiszpański andyjski: Wzdłuż łańcucha górskiego Andów, od Ekwadoru aż po zwrotnik Raka wciąż żywe są wpływy języków Quechua i Aymara oraz innych ,wymarłych już języków Ameryki Południowej.

Hiszpański chilijski: Od innych dialektów różni się przede wszystkim wymową, składnią oraz słownictwem. Charakteryzuje się występowaniem wielu intonacji i zabarwień w zależności od okoliczności ich użycia oraz koniugacją drugiej osoby liczby pojedynczej ().

Hiszpański meksykański: Hiszpański, którego używają Meksykanie, szczególnie Ci zamieszkujący centralną część kraju ma rodzime podłoże w języku Nahuatl wywodzącym się od Azteków, z mocnym wpływem kastylijskim. Jest on zdecydowanie wyraźny w słownictwie, a ledwo zauważalny w gramatyce. Często wyrazy pochodzenia hiszpańskiego i języka Nahuatl koegzystują ze sobą i są używane wymiennie. To własnie z tego dialektu pochodzą polskie: chili, kakao czy awokado.

Hiszpański północnomeksykański: Hiszpański północnej części Meksyku, a więc stanów: Chihuahua, Sonora, Nuevo León, Sinaloa i  Coahuila różni się od tego używanego w innych częściach kraju przede wszystkim intonacją tzw. północny akcent. Charakteryzuje się również zjawiskami seseo i yeismo. Seseo charakteryzuje się tym, że litery „s”,”z” i „c” występujące przed „i” i „e” wymawiane są jednakowo jako /s/.  Natomiast yeismo to wymowa zarówno „y” jak i zbitki „ll” jako /j/.

Hiszpański paragwajski: Hiszpański używany w Paragwaju oraz w argentyńskich prowincjach Misiones, Corrientes, Formosa i Chaco charakteryzuje się silnym wpływem  języka Indian Guarani, który w Paragwaju jest powszechnie używany. Większość populacji Paragwaju jest zatem dwujęzyczna. Z języka guarani trafiły do nas słowa: pirania, jaguar czy tukan.

Hiszpański portorykański: Portorykańska odmiana języka hiszpańskiego wyróżnia się kilkoma ciekawymi zjawiskami fonetycznymi. Jednym z nich jest zacieranie się różnicy w wymowie „r” a „l”, w wyniku czego  na ulicach słyszymy /señol/zamiast /señor/, a nawet /Puelto Rico/ zamiast /Puerto Rico/. Kolejną cechą fonetyczną jest ‘zjadanie’ „s” na końcu wyrazów i zamienianie je na „h” stąd np. powszechnie używane /adioh/!

Hiszpański Buenos Aires: Różni się od kastylijskiego i reszty dialektów Ameryki Łacińskiej formą zaimka ‘ty’, który w tym regionie to vos, a nie tak jak zwykle . Słowa różnią się również akcentem oraz wymową zbitki „ll”, która tu potrafi brzmieć nawet jak angielskie /sh/! Na obszar ten zawsze napływały liczne grupy imigrantów, szczególnie z Włoch i Francji, których język łączył się z tym napotkanym na kontynencie, co słychać we współczesnym języku. Ponadto, kilkadziesiąt lat temu, w argentyńskich więzieniach powstał slang nazywany lunfardo, charakteryzujący się wieloma zapożyczeniami włoskimi. Obecnie wyszedł on poza mury więzień i został włączony do użytku publicznego na terenie całej Argentyny.

Języki Ameryki łacińskiej odzwierciedlają jej piękno i różnorodność oraz często burzliwą historię i złożoną kulturę.

Na podstawie: http://www.spanish-translator-services.com/articles/latin-american-spanish.htm